Η Ελλάδα, η χώρα των παράλληλων μονολόγων.

Γιώργος Σεφέρης

 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

H εικόνα που έχουμε εμείς για την χώρα μας και για τον ίδιο μας τον εαυτό, απεικονίζει τη θέση μας στον κόσμο. Οι διεθνείς σχέσεις είναι η λύση και ο κανόνας της παρατήρησης του κόσμου και δη σε περιπτώσεις κρίσεων. Οι κρίσεις αποτελούν το συνονθύλευμα των παθογενειών και της κακής στρατηγικής των χωρών και δεν αναπαριστούν μόνο οικονομικές αναβλώσεις αλλά και εσωτερικές πολιτικές διχογνωμίες. Στη τεχνική των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, ο κόσμος διαχωρίζεται σε πλούσιο Βορρά και φτωχό Νότο, σε καλούς και σε κακούς. Όμως, οι ρεαλιστικές θεωρήσεις, δεν έχουνκαμία σχέση με ταυτολογίες και θεωρίες συνομωσιών αλλά θεμελιώνονται στη βάση της ισχύος και των συμμαχιών καθώς στον κόσμο της πολιτικής δεν υπάρχουν φίλοι αλλά μόνιμα συμφέροντα. Αντίθετα στηρίζονται στην έρευνα και δη στη πρόταση λύσεων, επι παγκόσμιων προβλημάτων και όλα αυτά διαχέονται από συζητήσεις Διεθνών Σχέσεων. Στο παράδειγμα της παρούσας έρευνας, σχετικά με το  τουρισμό της Ελλάδας, εξετάζουμε την αναβίωση της χώρας μας σε μια περίοδο οικονομικής και ανθρωπιστικής κρίσεως καθώς και την αντιμετώπιση μιας νέας πρόκλησης υγείας, μια πανδημίας που μετουσιώνεται σε μια μορφή υβριδικού πολέμου. Στόχος είναι η επαναδιαπραγμάτευση της αντίληψης του προβλήματος μέσα από την υιοθέτηση μιας επιχειρηματικής στρατηγικής της εξωτερικής μας πολιτικής αλλά και η αποδοχή της αλληλοσυμπληρωματικής σχέσης του πολιτισμού με την οικονομία μέσω της πολιτιστικής διπλωματίας. Πρόταση μας, είναι η ενδυνάμωση  της οικονομίας, μέσα από την αναδιαμόρφωση της εικόνας της χώρας μας βάσει της στρατηγικής του Νation Branding ενώ άξονας επαναπροσδιορισμού αποτελεί ο Πολιτιστικός Τουρισμός.

  1. Ορισμός

Ο όρος Nation Branding είναι η διαμόρφωση μιας στρατηγικής επικοινωνίας, διαφοροποιούμενης από την κλασική διπλωματία  και την  υψηλή πολιτική που αποσκοπεί στη διαχείριση της ταυτότητας μιας χώρας μέσα από την αξιοποίηση των εθνικών της χαρακτηριστικών. Σε αντιδιαστολή το BRAND (επωνυμία) είναι ένα μοναδικό όνομα, όρος, λέξεις, σύμβολα, σχέδια ή ένας συνδυασμός όλων αυτών που προσδιορίζει τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες μίας εταιρίας και την διαφοροποιεί από τον ανταγωνισμό(BusinessDictionary, 2015,AmericanMarketingAssociation, 2016). Σε αυτό το σημείο ας διαφοροποιήσουμε την έννοια του Βrand από το Branding καθώς δεν ταυτίζονται. Κατά τον SimonAnholt, το Brandingείναι η διαδικασία σχεδιασμού επικοινωνίας και διαχείρισης του ονόματος και της ταυτότητας ενός προϊόντος με στόχο τη θεμελίωση και τη διαχείριση της φήμης του (Anholt, S.2007).

  1. HEIKONA ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ

Εν έτη 2020, η Ελλάδα βιώνει το τρίπτυχο της έκφανσης της κρίσης. Μια οικονομική κρίση, πολιτιστική με το μεταναστευτικό και μια κρίση υγειονομική μέσω της πανδημίας του κορονοϊού. Μια δυσχερής κατάσταση που έχει βλάψει ανεπανόρθωτα το πυλώνα της ανάπτυξης και της βιωσιμότητας της χώρας μας. Eιδικότερα ο Τουρισμός αποτελεί στυλοβάτης της αναπτυξιακής προσπάθειας της ελληνικής οικονομίας και άκρως απαραίτητος για την επιβίωση του έθνους. Κάθε € 1 που δημιουργείται από τον τουρισμό, δημιουργεί έμμεση πρόσθετη οικονομική δραστηριότητα ύψους € 1,5. Συνολικά συμβάλλει κατά 2,5 ευρώ στο ΑΕΠ (Κωστελένος, Γ. Κ., & Κάζης, Δ. Α. 2017[1]). Παράλληλα ακόμα και κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, ο τουρισμός στην Ελλάδα υπήρξε από τους βασικούς πυλώνες ανάπτυξης, με σημαντική συμβολή στην αγορά εργασίας (ENTERPRISEGREECE2020)[2]δημιουργώντας εποχικές θέσεις και καταπολεμώντας την ανεργία και τις ανισότητες. Τα τουριστικά έσοδα το 2019 ήταν 17,86 δισ. ευρώ από 15,8 δισ. ευρώ που ήσαν το ενδεκάμηνο του 2018 και κατά συνέπεια  η ανάπτυξη  ανήλθε άνω του 2%  στο ΑΕΠ του 2019.[3]

Στον 21 αιώνα που διανύουμε πέρα από τις σημαντικές τεχνολογικές αλλαγές(διαδίκτυο, ψηφιοποίηση και διασκευή) που έχουν επιτευχθεί, λίγες είναι οι αναφορές στην αλληλεξάρτηση δικτύων καθώς και στην πλήρη αξιοποίηση του Nation Branding, ως επιχειρηματική στρατηγική μέσα από τη δημιουργία πολιτιστικών βιομηχανιών τόσο στο κέντρο όσο και στις περιφέρειες. Ειδικότερα, η Ελλάδα, διαθέτει μια σειρά συγκριτικών πλεονεκτημάτων, όπως η πλούσια πολιτισμική κληρονομιά, η φυσική ομορφιά του τόπου και η γεωγραφική ποικιλομορφία, συνθέτοντας  ένα καμβά ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος. Η καλύτερη πλαισίωση του, μπορεί να επιτευχθεί μέσω της εφαρμογής μιας στρατηγικής αναβάθμισης της εικόνας της.

Πιο συγκεκριμένα τη δυνατότητα να παρουσιαστεί η ίδια η χώρα,  ως ένας τουριστικός προορισμός παγκόσμιου βεληνεκούς αλλά και ως τουριστική αγορά με εξαιρετικές ευκαιρίες για την προσέλκυση νέων επενδύσεων. Παρά ταύτα, στην Ελλάδα παρατηρούμε τον εποχικό τουρισμό και δη σε συγκεκριμένες περιοχές (νησιά Αιγαίου – Aθήνα – Θεσσαλονίκη) και είναι γεγονός ότι μόνο σε 5 περιφέρειες της χώρας συγκεντρώνεται το 87% της τουριστικής κίνησης. Πρακτικά δεν υπάρχει οριζόντια κατανομή πόρων και κατά επέκταση η δημιουργία εσωτερικών χασμάτων δημιουργεί και έναν πολωμένο κατακερματισμό ανάμεσα στις περιοχές. Επιπλέον ο τουρισμός συνδέεται με τη διασκέδαση(νυχτερινά κέντρα) και όχι με την ψυχαγωγία (μουσεία, αρχαιολογικοί χώροι, πολιτιστικά κέντρα) με αποτέλεσμα τα έσοδα να μην δημιουργούν μια προστιθέμενη αξία μέσω της μορφής των επενδύσεων στο εσωτερικό ενός κράτους. Και ένα κράτος που δεν επενδύει στην ίδια του τη δομή με μαθηματική ακρίβεια θα επέλθει σε μια θριαμβευτική ανακύκλωση οικονομικής ύφεσης.Σύμφωνα με εκτιμήσεις ξένων οίκων, η Ελλάδα το 2020 θα βιώσει μια ύφεση εως και 8% (Κουρτάλη 2020). Δηλαδή η συστημική κρίση θα ανατροφοδοτηθεί από τη συγκυριακή κρίση οδηγώντας το εργαλείο της ηθικής βλάβης όλο και πιο αβέβαιο. Η ήπια αναδιάρθρωση του χρέους και η διαχείριση του ρίσκου μεγεθύνεται σε ένα παίγνιο ανταρτών, δηλαδή μηδενικού αθροίσματος.

Συνολικά, τo πρώτο κύμα του Κορονοϊού στην Ελλάδα τους τελευταίους μήνες έχει επιφέρει μια μαζική επικοινωνιακή απομόνωση της χώρας μας, πέρα από τα αυστηρά προληπτικά μέτρα καραντίνας. Σε ατομικό επίπεδο, προκαλεί φόβο και δυσπιστία ενώ στο επαγγελματικό τομέα, έχει επέλθει το κλείσιμο αρκετών επιχειρήσεων. Ο Τουρισμός κάτω από συνθήκες αβεβαιότητας και έλλειψης πληροφοριών κείτεται στο κυκεώνα της Πανδώρας. Στην αντίπερα όχθη, έχει δημιουργηθεί μια ανάγκη προσωρινής ανανέωσης συμβολαίων, συμβάσεων και αλλαγών ημερομηνιών στις κρατήσεις. Μια θέση που τροφοδοτείται από την ελπίδα αλλά όχι από τη συστημική παρατήρηση των ρεαλιστικών στοιχείων με χαρακτηριστικότερο το κλείσιμο των συνόρων που επήλθε αλλά και η χρήση της νέας ορολογίας δηλαδή της «επιστροφής  πίσω στην νέα κανονικότητα».  Ακόμη οι χώρες έχουν διαμορφώσει διαφορετική εθνική προστασία, η πολιτική τους ιδεολογική βάση φαίνεται μέσω του ευρωπαϊκού γίγνεσθαι  να επιβεβαιώνει σταδιακά το κανόνα του έθνους-κράτους αλλά παράλληλα και να αναδεικνύει και την αναγκαία μεταστροφή σε  μια πιο «ενωμένη και δυναμική Ε.Ε».

  1. Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑ

Τα κράτη είναι όπως και οι επιχειρήσεις, το Διεθνές Σύστημα τους θέτει εμπόδια όπως και η αγορά θέτει την αβεβαιότητα. Στο όνομα του κοινού σκοπού της επιβίωσης  σε έναν κόσμο αναρχίας, τα κράτη προσπαθούν να αυξήσουν την επιρροή τους και οι επιχειρήσεις αποσκοπούν στην μεγιστοποίηση του κέρδους τους. Η διπλή όψη του νομίσματος, της ισχύς και του κέρδους, είναι η κινητήριος λογική της δράσης τόσο του κράτους όσο και των δομών του. Τα μικρά κράτη, όπως η Ελλάδα είναι η αναπαράσταση μιας μικρής επιχείρησης που προσπαθεί να επεκταθεί και να αναδειχθεί στο παγκόσμιο σύστημα. Ωστόσο η αδυναμία της, έγκειται γύρω από τους περιορισμένους πόρους και κατά συνέπεια η θέση της, δεν της δίνει τη δυνατότητα να αναδειχθεί σε ένα ισχυρό πόλο και να διαμορφώσει την αγορά του συστήματος. Δηλαδή , η Ελλάδα είναι PrimeStaker και όχι PrimeMaker κράτος. Εν τις πράγμασι, λόγω της ευάλωτης θέσης που κατέχει στο παγκόσμιο χάρτη, η ίδια πρέπει να προσαρμόζεται συνεχώς στα νέα δεδομένα.

Στην αντίπερα όχθη το παγκόσμιο Διεθνές Σύστημα διακρίνεται για τη ποικιλομορφία της ισχύος και η Ελλάδα αποτελεί μια ήπια δύναμη που μέσω της θέσης της, μπορεί να εφαρμόσει μια  επιχειρηματική στρατηγική έξυπνης πολιτικής. Ωστόσο τι σημαίνει η εφαρμογή μιας επιχειρηματικής στρατηγικής της εξωτερικής πολιτικής της χώρας μας;Η επιχειρηματικότητα δεν αναλύεται με οικονομικούς όρους αλλά συνθέτει μια μέθοδο εύρεσης λύσεων μέσω της κατασκευής-προώθησης της δημόσιας εικόνας της χώρας μας προς τα έξω από το εσωτερικό με άμεσα οικονομικά οφέλη. Στη πράξη αποτελεί μια νοοτροπία, όπου η Ελλάδα έχει αντιληφθεί ότι το Διεθνές Σύστημα, είναι ένα σύστημα ανταγωνιστικό και αυτοβοήθειας, στο οποίο η ίδια πρέπει άμεσα να δράσει και να αξιοποιήσει συνδυαστικά τα χαρακτηριστικά τις, δημιουργώντας ευκαιρίες. Για τα μικρά κράτη, η κρίση είναι μια κανονική συνθήκη, αλλά η διαχείριση της είναι η μοναδική δίοδος επιτυχίας τους. Άλλωστε, όπως έλεγε και ο Βικτόρ Ουγκώ (1802-1855) «Ο κόσμος είναι η Ελλάδα που διαστέλλεται. Η Ελλάδα είναι ο κόσμος που συστέλλεται».

  1. Το NationBrandingκαι ο Τουρισμός ως μακροοικονομική λύση.

Κατά τον θεμελιωτή του όρου NationBranding, Σάιμον Άνχολτ, «εάν η ίδια η χώρα δεν αλλάξει την εικόνα της από μέσα, δεν μπορεί να αλλάξει την εικόνα της προς τα έξω» Δηλαδή στη βάση της αλληλεξάρτησης και της αλληλοσυμπλήρωσης, ταυτίζεται η σχέση της εικόνας της χώρας στο εσωτερικό με την Διεθνή Εικόνα σε συσχετισμό όρων ανατροφοδότησης. Πρακτικά, η επικοινωνιακή πολιτική του κράτους και δη το «straight forward brand marketing», εξαρτάται από μια σειρά παραγόντων υλικών και έμψυχων όπως: η γεωγραφική θέση, οι πηγές πλούτου, η στατική οργάνωση της διοίκησης,η κοινωνική-οικονομική επικρατούσα κατάσταση καθώς και η άσκηση της διπλωματίας μέσα από την  αναγνώριση της θέσης του κράτους στο Διεθνές Σύστημα. Παράλληλα, ο πληθυσμός και η λειτουργία του πολιτικού συστήματος μέσα από αυτή την εσωτερική και διεθνή κατάσταση που διανύουμε. Υπό το πρίσμα αυτό, η Ελλάδα αποτελεί μια μικρό-μεσαίου μεγέθους χώρα, που  ή βέλτιστη πολιτική ανάδειξης της, είναι η ήπια ισχύς. Ωστόσο τίθεται  το βασικό ερώτημα στη Παγκόσμια πολιτική σκηνή, στην οποία απευθύνεται και ο άξονας του τουρισμού που είναι «γιατί να μας χρειάζονται» ή με άλλα λόγια γιατί να έρθουν σε εμάς- που είμαστε καλοί;».

H απάντηση επέρχεται μέσα από τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματά της Ελλάδας, όπως η πλούσια πολιτισμική κληρονομιά, η φυσική ομορφιά του τόπου και η γεωγραφική ποικιλομορφία. Προτερήματα που προάγουν μια δυναμική φιγούρα ώστε να καταστεί ο τουρισμός, σε βασική κινητήρια δύναμη επικουρικής ενίσχυσης της εικόνας της Ελλάδας, αφενός ως τουριστικού προορισμού παγκόσμιου βεληνεκούς, και αφετέρου ως τουριστική αγορά, με εξαιρετικές επενδυτικές ευκαιρίες. Όμως η κυκλική ανανέωση του εποχικού τουρισμού,και δη το πάγωμα του επιτάσσει την ευκαιρία διαμόρφωσης μια μακροοικονομικής λύσης μέσω των πρακτικών τουNationBranding. Η Ελλάδα ως μια επιχείρηση, θα πρέπει να διαμορφώσει ένα ενιαίο εμπορικό σήμα και για αυτό θα πρέπει να προσδιορίσει τη διεθνή κάλυψη και να αποκτήσει μια ενιαία ταυτότητα. Το πρόβλημα έγκειται στο δίλημμα του εάν η Ελλάδα ανήκει στη Δύση ή αποτελεί μια ιδιάζουσα περίπτωση σαν ξεχωριστός χώρος με τις δικές του πολιτικές, κοινωνικές και πολιτιστικές ιδιαιτερότητες που αποτέλεσε την κύρια αιτία των μακροπρόθεσμων προσπαθειών  της ελληνικής πολιτικής εξουσίας, και των κυρίαρχων κοινωνικών στρωμάτων να προσανατολίσουν  τη χώρα στο δυτικό σύστημα αρχών και αξιών(Augoustinos 1977).[4] Mία αμφισημία που ενυπάρχει και στην προυπάρχουσα ιδεολογικοπολιτική ρήξη σε παγκόσμια κλίμακα.

Ο τουρισμός ως μια προσφορά υπηρεσιών που αποκτάει μάρκα , η οποία συγκροτείται από τέσσερις πτυχές όπως: η ταυτότητα (identity), η αξία (equity), ο σκοπός (purpose)και η εικόνα (image). Σε αυτή τη βάση εναλλάσσονται τέσσερις αλληλένδετες πολιτικές για τη συστημική αντιμετώπιση των προβλημάτων και την αύξηση της αξίας του τουρισμού: Ø Προσέλκυση τουριστών με υψηλό εισόδημα Ø Εισαγωγή συμπληρωματικών προϊόντων Ø Επέκταση ζήτησης σε δευτερεύοντες προορισμούς Ø Επέκταση & αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος[5]. Υπό αυτό το πρίσμα ο τουρισμός και ο πολιτισμός εφάπτονται ως προς το αποτέλεσμα αλλά δεν πρέπει αυτή η σύνδεση να εκφράζεται ως προς την επικίνδυνη  σύζευξη πολιτισμού και τουρισμού σ’ ένα Υπουργείο. Η διαφοροποίηση έγκειται στο μήκος εμβέλειας του τουρισμού ως οικονομικού μεγέθους, «που μετράει αφίξεις, απασχόληση, συνάλλαγμα, κλπ»[6],  ενώ η διαφοροποίηση του πολιτισμού θεμελιώνεται στις αξίες και τα άϋλα αγαθά που εμπεριέχει και δεν πρέπει να τα διαπραγματεύεται αλλά να τα αξιολογεί και στην παράλληλη διάσταση του οικονομικού οφέλους.

Ο σκοπός του brandingείναι να εντοπίσει και να αναδείξει το συγκριτικό πλεονέκτημα ενός προϊόντος ή ακόμα και μίας χώρας και να πετύχει το καλύτερο δυνατό positioningστην συνείδηση των καταναλωτών στους οποίους στοχεύει(Keller, 2003). Δηλαδή η Ελλάδα να μεταφέρεται στη συνείδηση του καταναλωτή –επενδυτή ως  Βrand Equity ενώ το ΝationBranding με τη συνεισφορά και την συνεργασία κράτους και ιδιωτών να διαμορφώνει το  ΒrandImage μέσα από τη διαιώνιση εκστρατειών Brand Awareness. Σε αυτό το σημείο αξίζει να σημειωθεί, ότι ο πιο γρήγορος, φθηνός και άμεσος τρόπος είναι μέσω των socialMedia, τα οποία υιοθετούν μια στρατηγική Ιογενούς Μάρκετινγκ ή αλλιώς Viral Marketing(VM), προκαλώντας την αίσθηση της μοναδικότητας της χώρας, η οποία καλλιεργείται από τον ενθουσιασμό και την μεταβίβαση του μηνύματος σε πολλαπλασιαστική εκθετική βάση. Η πληροφορία διαχέεται και συχνά δεν ελέγχεται από τον αυριανό καταναλωτή.

Υπό αυτή την έννοια η  Ελλάδα σήμερα περισσότερο από ποτέ, χρειάζεται αναδιάταξη των δυνάμεών της για μια αποτελεσματικότερη χάραξη και εφαρμογή εθνικής και ευρωπαϊκής πολιτικής. Η απλή μετονομασία υπαρχουσών δομών είναι απευκταία. Απαιτείται η δημιουργία α) μίας νέας, συγκεντρωτικής διοικητικής δομής, που να επικοινωνεί δομικά και λειτουργικά β) ενός επιστημονικού εργαλείου υποβοήθησης της Ελληνικής ευρωπαϊκής πολιτικής και της συμμετοχής της Ελλάδας στην Παγκόσμια Κοινωνία. Κομβικό σημείο της ευδοκίμησης της νέας δομής οφείλει να είναι η συγκρότηση του ανθρώπινου δυναμικού που θα την στελεχώνει. Υπο αυτό το πρίσμα, η βέλτιστη αξιοποίηση του Viral Marketing είναι μέσα από την άμεση ίδρυση ενός αρμόδιου φορέα κρατικού που θα απαρτίζεται από εξειδικευμένα στελέχη του τουριστικού κλάδου, της δημόσιας διπλωματίας, διεθνών και ευρωπαϊκών σπουδών και ανθρώπων – διαμεσολαβητών του πολιτισμού.Τα διαφορετικά αντικείμενα βοηθάνε επικουρικά στη διαμόρφωση προτάσεων και λύσεων με διαφορετική οπτική και κατά επέκταση και αναλογική διάχυση. Παράλληλα η ίδρυση ενός Εθνικού Συμβουλίου θα λειτουργήσει, ως το αρμόδιο όργανο NationBrandingσύμφωνα με τις αρχές της Δημοκρατίας και της νομιμοποίησης σε ποικίλους τομείς προώθησης της χώρας μας. Με αποτέλεσμα ο πολιτισμός και ο τουρισμός να αλληλοσυμπληρώνονται  και να οδηγούν στη δημιουργία συνδέσεων(linkages) καθώς και στη διαμόρφωση εμπιστοσύνης ανάμεσα σε κράτος – έθνος και οργανισμούς- εταιρείες, η οποία θα αυξάνεται ραγδαία εξαιτίας της αμφίδρομης σχέσης οφέλους. Το κράτος θα εποπτεύει και θα προστατεύει ενώ οι συνεργαζόμενοι φορείς θα ενισχύουν περαιτέρω, την ταυτότητα του brand(brandidentity), διαμορφώνοντας  την προσωπικότητα της Ελλάδας στο Διεθνές Σύστημα. Φυσικά ο έλεγχος θα πρέπει πάντοτε να επίκειται στο κέντρο και η ισορροπία θα πρέπει να προάγεται όχι ως όραμα αλλά ως αυτοσκοπός.

Συνεπώς, τα πλεονεκτήματα των πολιτιστικών αγαθών σε αντίθεση με τα βιομηχανικά προϊόντα, έγκειται στο ότι «δεν καταναλώνονται ανά μονάδα σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή, αλλά κάθε μονάδα σχεδιάζεται για να χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα από αρκετούς καταναλωτές, με αποτέλεσμα να αποκτούν μεγαλύτερη αξία κατά τη χρήση τους». [7]Η πρωτοτυπία του πολιτισμού που σήμερα που υποδαυλίζεται είναι η πολυποίκιλη προσέγγιση του, φιλοσοφικά, ανθρωπολογικά, πολιτικά αλλά και εμπορικά. Η κληροδότηση της ιστορικής αίγλης του παρελθόντος θα πρέπει να αναγιγνώσκεται με όρους δημιουργικότητας και εφευρετικότητας του παρόντος.

Σε αυτή τη πραγματικότητα,κρίνεται αναγκαία η επανατοποθέτηση του ελληνικού τουριστικού “brand” και της εικόνας της χώρας και κατά επέκταση η βελτίωση της ανταγωνιστικότητάς του τουριστικού προϊόντος- υπηρεσιών, στην ενίσχυση της προστιθέμενης αξίας των ανθρώπων που παράγουν το τουριστικό προϊόν(δημιουργία νέων θέσεων , καταπολέμηση ανεργίας και αντιστροφή του Brainstorming) αλλά και η ευρύτερη αξιοποίηση των επιμέρους κλάδων του Τουρισμού καθόλη της διάρκεια του έτους. Επίσης, η Ελλάδας ως κράτος- μέλος της ΕΕ με μια τέτοια δομή, μπορεί να αξιοποιήσει στο έπακρο ευρωπαϊκά κονδύλια αλλά και να προάγει έρευνα στη τουριστική βιομηχανία. Δηλαδή η Ελλάδα πρέπει να αξιοποιεί πέρα από τον προσωρινό τουρισμό και άλλες πτυχές εναλλακτικού τουρισμού που απευθύνονται στο σύνολο των ανθρώπων βάσει ειδικών καμπανιών ανάλογα με το επάγγελμα, την ηλικία  και τα ενδιαφέροντα των Τουριστών δημιουργώντας μια κυκλική χρήση του δώδεκα μήνες. Σύμφωνα με τον Τσάρτα(1991)οι ειδικές και εναλλακτικές μορφές τουρισμού είναι:Αγροτουρισμός,Πολιτισμικός τουρισμός, Περιηγητικός, Ορεινός, Οικολογικός, Κοινωνικός,Ιαματικός,Θρησκευτικός, Θαλάσσιος, Επαγγελματικός, Εκπαιδευτικός, Εκθεσιακός, Αθλητικός, Συνεδριακός, Χειμερινός, Τουρισμός κινήτρων,Τουρισμός σε θεματικά πάρκα, Τουρισμός σε οργανωμένα τουριστικά χωριά ειδικού τύπου, Τουρισμός στην ύπαιθρο, Τουρισμός περιπέτειας, Τουρισμός της υγείας και φυσικής ζωής καθώς και Τουρισμός τρίτης ηλικίας. Και  σε όλο αυτό το πλαίσιο η δυναμική της ναυτιλιακής διπλωματίας «που είναι  ένας από τους βασικούς πλουτοπαραγωγικούς πυλώνες της εθνικής οικονομίας (μαζί με τον τουρισμό)–, με 5.226 πλοία, ελέγχει το 19,63% της παγκόσμιας χωρητικότητας σε τόνους DW και το 50% της ευρωπαϊκής χωρητικότητας» (Ναυτικά Χρονικά 2019), θα πρέπει να λειτουργήσει συμπληρωματικά με το τουρισμό που θα πρέπει να συντελέσει το δεύτερο διπλωματικό εργαλείο της Ελλάδας επι παγκόσμιας σκηνής.

  1. Αντιστρέφοντας τον κίνδυνο σε ευκαιρία -Η εξειδίκευση στο Πολιτιστικό Τουρισμό

Ο πολιτιστικός τουρισμός είναι ένας από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους τομείς στην τουριστική βιομηχανία (Wang et al.2008). Ο πολιτισμός αποτελεί έναν παράγοντα μεγάλης σημασίας για τον σχεδιασμό της εθνικής τουριστικής πολιτικής (Sdrali & Chazapi, 2007). Άλλωστε ως πολιτιστικός τουρισμός,  έχει οριστεί η μετακίνηση των ατόμων σε πολιτιστικά αξιοθέατα μακριά από τον συνήθη τόπο διαμονής τους με την πρόθεση να συλλέξουν νέες πληροφορίες και εμπειρίες προκειμένου να ικανοποιήσουν τις πολιτιστικές τους ανάγκες (Bachleitner & Zins, 1999, Shamsuddoha et al, 2011). Η πολιτιστική κληρονομιά και οι φυσικοί πόροι αποτελούν δυο σημαντικοί πυλώνες της αειφόρουανάπτυξηςτουτουρισμού.Μέσα σε όλα αυτά η Eλλάδα είναι μια κατεξοχήν χώρα πλούσια από πολιτιστική ιστορία και μέσω του NationBranding πρέπει να καθιερωθεί ως Brand Πολιτισμού και τεχνών παγκοσμίως.

Ο πολιτισμός είναι το σύνολο των πνευματικών εκδηλώσεων (ήθη, έθιμα, τέχνες, γράμματα, τεχνικά, επιστημονικάκαικαλλιτεχνικάεπιτεύγματα) μιας κοινωνίας ή ενός έθνους (Καραγιάννης, 2011). Η Eλλάδα για να αποτελέσει ισχυρό παίχτη πρέπει να μετατρέψει  τον πολιτισμό της σε ένα εργαλείο πολιτιστικής διπλωματίας, όπου μέσα από την εφαρμογή στρατηγικών του ΝationBranding, αναδεικνύει της ιστορία της με όρους συμβατής πραγματικότητας και εδραιώνει τη θέση και το εμπορικό σήμα της στην παγκόσμια αγορά δια της διαχείρισης της διεθνούς της φήμης. Kαι ο καλύτερος τρόπος είναι η πρόταση δημιουργίας μια εθνικής διοικητικής αρχής σε απολυτή συνεργασία με ιδιωτικούς φορείς καθώς και «η δημιουργία ενός Εθνικού Συμβουλίου branding» (Καψάσκης 2019). Όπως έλεγε και οWill Durant «Εκτός από τις μηχανές, δεν υπάρχει σχεδόν τίποτε άλλο διαχρονικό που να μην προέρχεται από την αρχαία Ελλάδα: Σχολεία, Γυμναστήρια, Αριθμητική, Γεωμετρία, Ιστορία, Ρητορική, Φυσική, Βιολογία, Ανατομία, Υγιεινή, Διακοσμητική, Ποίηση, Μουσική, Τραγωδία, Κωμωδία». Συμπληρώνοντας ο Δημήτριος Καμπούρογλου, υπογράμμιζε ότι «Οι Έλληνες, για να πάνε μπροστά, πρέπει να κοιτάζουν πίσω». Με άλλα λόγια, «Η Ελλάδα πρέπει να πρωταγωνιστεί για τον πολιτισμό. Η Ελλάδα, αυτό είναι η κληρονομιά της, αυτό είναι η περιουσία της και αν το χάσουμε αυτό δεν είμαστε Κανείς» (Μελίνα Μερκούρη).

  1. ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Στη σημερινή πραγματικότητα, το τρίπτυχο της κρίσης, συνοδεύεται και από την παγκόσμια πρόκληση του COVID 19, που έχει επιφέρει τεράστια ζημιά στην οικονομία συμπαρασύροντας στο πέρασμα τις, και άλλους θεμελιώδεις θεσμούς της κοινωνίας. Η προσωρινή στατικότητα, ας σταθεί ευκαιρία επαναδιαπραγμάτευσης  των αξιών μας και ο προσωρινός χρόνος κάμψης, ας αποτελέσει έναυσμα για την πλήρη αξιοποίηση της τεχνολογίας συνοδευόμενης πάντοτε με το εξειδικευμένο δυναμικό στην δημιουργία μιας νέας στρατηγικής, βασισμένης στον πολιτισμό στη «βαρεία βιομηχανία της Ελλάδας»[8]. Πρέπει να προσεγγίσουμε το μέλλον, με όρους όχι παρελθόντος αλλά του παρόντος και η Ελλάδα, όπως εξετάσαμε διαθέτει τους πόρους αλλά όχι τη στρατηγική για να διαμορφώσει ένα ισχυρό διεθνές εμπορικό σήμα. Ας αντιστρέψουμε τη κρίση σε ένα παιχνίδι δημιουργικής αντισυστημικότητας που δεν χαρακτηρίζεται από την άρνηση αλλά από μια σταδιακή επανατοποθέτηση της Ελλάδας στη παγκόσμια σκακιέρα. Tέλος γιατί μια χώρα να κάνει NationBranding¨, διότι εάν δεν το κάνει η ίδια για το εαυτό της, θα το κάνει  κάποιος άλλος για αυτήν. Όπως έλεγε και ο αρχαίος  Έλληνας φιλόσοφος Σωκράτης «Όπως όσοι βαδίζουν στον ήλιο ακολουθούνται από τη σκιά τους, έτσι και όσοι είναι άξιοι ακολουθούνται από τον φθόνο». Ενώ η ήπια ισχύς της Ελλάδας αν αποδομηθεί και εφαρμοστεί ορθολογικά θα  είναι η επιβεβαίωση της φράσης του Ουίνστον Τσώρτσιλ «Αν οι Έλληνες αποκτήσουν μόρφωση και ενότητα, αλίμονο μας».

 

 

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

  • Aaker, D. 1996. Building strong brands. New York: Free Press
  • Anholt, S. (2005b). Nation Branding, Place Branding, Destination Branding, Country Branding, Competitive identity… What Does It All Mean. Http://www.earthspeak.com/what_does_branding _a_country_act.htm. [Accessed the 1 of Aplil 2020, 13:20].
  • Anholt, S.(2007) Competitive Identity, Palgrave Macmillan
  • Anholt, S.,(2006) Public Diplomacy and Place Branding: Where is the link?, Place Branding.
  • Balakrishnan, M. S. (2009). Strategic Branding of Destinations: a framework. European Journal of Marketing, 43(5/6), 611-629.
  • Baloglu, S., & McCleary, K.W. (1999). A Model of Destination Image Annals of Tourism Research, 26(4), 868-897.
  • Bieger, T. (2000). Management for Destinations and Tourism Organizations. Oldenbourg, Muenchen.
  • Bitzenis, A., Papadopoulos, I., & Vlachos, V. A. (2013). The euro-area sovereign debt crisis and the neglected factor of the shadow economy. Reflections on the Greek Sovereign Debt Crisis, Cambridge Scholars Publishing, Newcastle upon Tyne.
  • CNN(2016, September 13).Ευκαιρίες, κίνδυνοι και προκλήσεις για τον ελληνικό τουρισμό. Retrieved from https://www.cnn.gr/oikonomia/insights/story/36685/eykairies-kindynoi-kai-prokliseis-gia-ton-elliniko-toyrismo [Accessed the 2 of April 2020, 13:20].
  • Εισαγωγή στη Βιώσιµη Ανάπτυξη. (17, April 7). Retrieved from https://www.ihu.edu.gr/icsd/docs/eisagogi-sti-viosimi-anaptyxi.pdf[Accessed the 1 of Aplil 2020, 13:20].
  • ENTERPRISE GREECE. (25.02.2020). Retrieved from https://www.enterprisegreece.gov.gr/ependyste-sthn-ellada/kladoi-aixmhs/toyrismos[Accessed the 2 of Aplil 2020, 13:20].
  • Κουσκουβέλης, Η. Ι. (1997) Λήψη αποφάσεων, κρίση, διαπραγμάτευση : θεωρία και πράξη. Παπαζήσης.
  • Κωστελένος, Γ. Κ., & Κάζης, Δ. Α. (2017). 50 χρόνια Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών.
  • (2020, March 25). Ταξίδια Archives – Page 2 of 67. Retrieved from https://mysalonika.gr/category/taxidia/page/2/[Accessed the 5 of Aplil 2020,].
  • (2020, March 23). Τουρισμός: Η διάρκεια της πανδημίας καθοριστική για τις εισπράξεις του 2020. Retrieved from https://www.newmoney.gr/roh/palmos-oikonomias/oikonomia/tourismos-i-diarkia-tis-pandimias-kathoristiki-gia-tis-ispraxis-tou-2020[Accessed the 1 of Aplil 2020,].
  • News 24/7. (2020, March 2). Κορονοϊός: 2 δισεκ. ευρώ απώλειες για την ευρωπαϊκή τουριστική βιομηχανία. Retrieved from https://www.news247.gr/oikonomia/koronoios-2-disek-eyro-apoleies-gia-tin-eyropaiki-toyristiki-viomichania.7594334.html[Accessed the 4 of Aplil 2020].
  • Nye, J. S. (2005) Ήπια ισχύς. Παπαζήσης (Διεθνής και ευρωπαϊκή πολιτική).
  • Παναγιώτης Δ. Υφαντής(30.01.2020)Τουρισμός: Πέντε ισχυροί παράγοντες αποκαλύπτουν προκλήσεις και ευκαιρίες.(n.d.). Retrieved from https://www.euro2day.gr/news/economy/article/2002810/toyrismos-pente-ishyroi-paragontes-apokalyptoyn-pr.html [Accessed the 1 of March 2020, 13:20].
  • ΠέτροςΚαψάσκης(2019) Brand Diplomacy καιεθνικήδράση: Kathimerini. Retrieved from https://www.kathimerini.gr/1035494/opinion/epikairothta/politikh/brand-diplomacy-kai-e8nikh-drash[Accessed the 1 of March 2020, 13:20].
  • Στυλοβάτης της αναπτυξιακής προσπάθειας της Ελλάδας ο τουρισμός. (27.1.2020). Retrieved from https://www.makthes.gr/stylovatis-tis-anaptyxiakis-prospatheias-tis-elladas-o-toyrismos-255573[Accessed the 1 of March 2020, 13:20].
  • Sdrali D., and Chazapi K. (2007). “Cultural Tourism in a greek insular community: the residents’ perspective”, Tourismos: an international multidisciplinary journal of tourism, Vol. 2, No. 2, pp.61-75
  • Shamsuddoha M., Alamgir M., and T. Nasir (2011). “Cultural tourism: Bangladesh tribal areas perspective”, Journal of Tourism, Vol. 12, No. 12, pp.28-32.
  • Wang S., Fu Y. Y., Cecil A. K., and S. Hji-Avgoustis (2008), “Impacts of cultural tourism upon quality of life: the resident’s perspective”, 2008 International CHRIE Conference – Atlanta, Georgia, U.S.A.
  • Wang, Q., Duan, Z., Perc, M., & Chen, G. (2008). Synchronization transitions on small-world neuronal networks: Effects of information transmission delay and rewiring probability. EPL (Europhysics Letters), 83(5), 50008.

[1]“Οικονομικές Εξελίξεις”, Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών, τεύχος 24

[2]Βλ.https://www.enterprisegreece.gov.gr/ependyste-sthn-ellada/kladoi-aixmhs/toyrismos

[3]Βλ.https://www.makthes.gr/stylovatis-tis-anaptyxiakis-prospatheias-tis-elladas-o-toyrismos-255573

[5]Βλ.https://www.pwc.com/gr/en/publications/greek-thought-leadership/the-next-day-of-greek-tourism-gr-long-updated.pdf

[7]Βλ.www.ortsa.gr/oμιλία-του-γ-βερνίκου-με-θέμα-«πολιτισμ/

[8]Bλ. https://www.culture.gr/el/ministry/SitePages/cv.aspx?cID=23

Αθηνά Παπαπαύλου 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here