*Της Μαρίας Παπαμιχαήλ, φιλόλογου, πολιτικού επιστήμονα και Υπεύθυνης επικοινωνίας και στρατηγικού σχεδιασμού του Ε.Ι.Π.Δ

Μία ώρα την εβδομάδα; Άντε δύο. Τόσες είναι οι ώρες που αφιερώνουμε στο σχολικό πρόγραμμα για την μουσική. Μην μου πείτε πως θυμάστε να κάνατε μουσική όταν ήσασταν μαθητές; Συνήθως ήταν μια ώρα διασκέδασης, με απλή αναφορά στο βίο των πιο γνωστών μουσικών και με προετοιμασία κάποιων εορτών, που απαιτούσαν να μάθουμε όλοι μαζί κάποια παραδοσιακά τραγούδια. Εξαιρετικά.

Ναι, κάποια παιδιά, επιλέγουν την εκμάθηση μουσικών οργάνων, αλλά συνήθως, σε ένα επιβαρυμένο ήδη πρόγραμμα, αυτά τα μαθήματα είναι τα πρώτα που «κόβονται», όταν τα οικονομικά και ο ελεύθερος χρόνος στενεύουν. Η ουσία, όμως, δεν είναι στις ώρες που αφιερώνουμε για να μάθουμε μουσική, ούτε καν στην ίδια την εκμάθηση, ως διαδικασία, ως τεχνική. Το ερώτημα που θα ήθελα σήμερα να θέσουμε, είναι στο αν υπάρχει η μουσική στη ζωή μας;

Τα ακούσματά μας παλιά ήταν πιο συχνά από ένα ραδιόφωνο, μέσα σε μια αυλή, μια οικογενειακή συμμάζωξη, ένα κέρασμα σε φίλους, ένα τραπέζι μετά τη δουλειά, μια παρέα με δύο μουσικά οργανάκια. Ποιος δεν θυμάται τα φοιτητικά πάρτυ γύρω από μια κιθάρα. Τότε όλοι μαζί τραγουδούσαμε ρεμπέτικα, νησιώτικα, δημοτικά, τραγούδια από τις ελληνικές ταινίες και τις μπουάτ. Σήμερα, το μυαλό μας πηγαίνει στα μαγαζιά που πειραματίζονται πόσα ντεσιμπέλ αντέχει το αυτί μας και πόσο γρήγορα μαθαίνουμε τα σαλιοτράγουδα, που πραγματικά μας διασκεδάζουν, δηλαδή μας διαλύουν (κατά την κυριολεκτική έννοια του όρου «διασκεδάζω»). Σαφώς, δεν αναζητά τέτοια απάντηση το ερώτημα που θέτω.

Η μουσική, δεν είναι μόνο ένα άκουσμα, ένα τραγούδι, ένα μουσικό κομμάτι. Η μουσική, μας μαθαίνει τον ρυθμό, την αρμονία, την ισορροπία. Πειθαρχεί το μυαλό μας…

Πόσα ζώα, μωρά και μικρά παιδιά, ηρεμούν, μόλις ακούσουν αρμονική μουσική;

Πόσο εύκολα χαλαρώνουμε, μόλις μπει ένας ρυθμός στο μυαλό μας;

Δεν είναι τυχαίο πως η Μούσα της Μουσικής ήταν η Ευτέρπη, η… Δωρήτρια της Ευχαρίστησης!

Η απάντηση βρίσκεται στο ίδιο μας το γενετικό υλικό. Ο ρυθμός συντονίζει το dna μας. Ο ρυθμός καθορίζει την εξέλιξη, την μεταγραφή και την επιδιόρθωση των κυττάρων μας. Ο ίδιος μας ο εγκέφαλος συγχρονίζει τις βιολογικές μας ρυθμίσεις και ελέγχει, χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, όλες μας τις σωματικές διαδικασίες.

Ήδη οι λέξεις που χρησιμοποίησα έχουν μέσα τον «Ρυθμό» και την «Αρμονία», ως έννοιες: ρυθμίσεις, συγχρονισμός, συντονισμός. Ουσιαστικά είναι κάτι που «ρέει», κάτι που κινείται, πάλεται και μεταδίδει «κίνηση»: κίνηση συναισθηματική, κίνηση ενστίκτων, κίνηση της καρδιάς μας, της ανάσας μας, του σώματός μας. Τα επίκτητα δε ακούσματα, διεγείρουν τον εγκέφαλό μας και συναισθηματικά, διότι ανασύρουν αναμνήσεις, μας θυμίζουν έθιμα και παραδόσεις, μας ταξιδεύουν σε παλαιότερες καταστάσεις της ζωής μας.

Η εξέλιξη της μουσικής και του ρυθμού δεν έμεινε ανεπηρέαστη από τον γεωγραφικό προσδιορισμό του κάθε τόπου. Αλλιώς χορεύει και μιλά κάποιος στην Ήπειρο, διαφορετικά στη Κρήτη, στη Καλαμάτα και στην Ξάνθη. Η μουσική εξέλιξη συμβαδίζει με την ανθρώπινη δραστηριότητα και ιστορία: επαγγέλματα, οικονομικές εξελίξεις, πόλεμοι, μεταναστευτικά ρεύματα, διωγμοί και στάδια ζωής, όπως, γέννηση, γάμος και θάνατος.

Καμία μουσική δεν είναι ανώτερη κάποιου άλλου είδους. Ακόμα και η κλασική μουσική, που πιστεύουμε πως είναι ανώτερη και εκλεπτυσμένη, κατά τον διακεκριμένο Έλληνα μουσικό, Λεωνίδα Καβάκο, «προκαλεί το ίδιο και τα καλά ήθη και τα κακά» και τόνισε να μην ξεχνάμε πως «η κλασική μουσική είναι η αντίστοιχη δημοτική μουσική των ξένων».

Ο διεθνούς φήμης βιολιστής, σε εκδήλωση του Ινστιτούτου Πολιτιστικής Διπλωματίας, για την Ελληνική Μουσική Ταυτότητα, στάθηκε πολύ περισσότερο στην σημασία που έχει ο ρυθμός, στη ζωή μας. Επέμεινε στην έλλειψη της μουσικής παιδείας, στα σχολικά προγράμματα, ενώ υπογράμμισε τη σημασία της, ως επιμορφωτικού παράγοντα της συμπεριφοράς των πολιτών στην κοινωνία μας. Προχωρώντας σε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, όλοι μπορέσαμε να παρακολουθήσουμε τον συνειρμό του: «…σε μια ορχήστρα, έχουμε τόσα διαφορετικά μουσικά όργανα: εγώ παίζω βιολί, άλλος τρομπόνι, άλλος πιάνο. Όλοι έχουμε μπροστά μας την ίδια παρτιτούρα, αλλά πρέπει να συντονιστούμε: πώς θα παίξω εγώ, πότε θα σταματήσω, πόσο πιο δυνατά θα πρέπει να ακουστεί σε ένα σημείο ένα άλλο μουσικό όργανο και τελικά πώς θα ολοκληρώσουμε επιτυχώς μία συναυλία». Αυτό δεν το μαθαίνει ο σημερινός μαθητής στο σχολείο, δεν έχει αυτό το εφόδιο ο αυριανός πολίτης: να συγχρονίζεται, να συντονίζεται με τους άλλους, να ξέρει πού να υποχωρεί, να δέχεται τον άλλον, τη διαφορετικότητά του, όποια άλλη οπτική έχει να προσφέρει. Δίνοντας έμφαση στην ειδίκευση, παραμελούμε την σημασία της σύμπραξης. Η σύμπραξη όμως, αντί να νομίζουμε πως μειώνει την σημασία της «προσωπικής τεχνικής-ειδίκευσης», ουσιαστικά την αναδεικνύει μέσα στο σύνολο.

Επεκτείνω, λοιπόν, τη σκέψη του κ. Καβάκου θέτοντας ένα ερώτημα: πόσο «συντονισμένη κοινωνία» θέλουμε; Ποιες είναι οι παραφωνίες και τι εξυπηρετούν;

Αν και γεμίσαμε γύρω μας μούσια…ζούμε σε μία άμουση κοινωνία !

Αφαιρώντας τη Μουσική και την Αρμονία από την Παιδεία μας, πιο εύκολα αποσυντονιζόμαστε, ως μονάδες-πολίτες, αγόμαστε και φερόμαστε από επιτήδειους δημαγωγούς, απομακρυνόμαστε από συλλογικές δράσεις, αλλάζει η φιλοσοφία μας ως άνθρωποι, απομονωνόμαστε και γίνεται πιο δύσκολος ο δρόμος προς την ολοκλήρωση.

 

πηγή φωτογραφίας εξωφύλλου : i-diadromi.gr 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here