Ο ελληνικός πολιτισμός επηρεάζει διαχρονικά τον κόσμο, ιδιαιτέρως μάλιστα την Ευρώπη, που οφείλει την πολιτιστική της ύπαρξη στην Κλασσική Ελλάδα, όπου μαζί με τον Χριστιανισμό και το Ρωμαϊκό δίκαιο, συνθέτουν το φιλοσοφικό υπόβαθρό της ως πολιτικού και πολιτιστικού μεγέθους. Ο ελληνισμός επηρεάζει, όχι μόνο την Ευρώπη, αλλά και μεγάλα τμήματα της ανθρωπότητας, όπως οι ΗΠΑ, η Αυστραλία και το σύνολο του λεγομένου δυτικού κόσμου, ο οποίος στηρίζεται στο τρίπτυχο Αθήνα – Ρώμη – Ιερουσαλήμ.

Η απήχηση του ελληνικού πολιτισμού είναι πάντοτε επίκαιρη και ενεργός, αφού ο σύγχρονος κόσμος, ιδιαίτερα ο ευρωπαϊκός, πηγάζει και ανατροφοδοτείται από τον ελληνικό πολιτισμό. Αυτό σημαίνει μια ισχυρή παρακαταθήκη για την σύγχρονη Ελλάδα ως συνεχιστή αυτής της μεγάλης παράδοσης και του ιστορικού συμβολισμού, η οποία έχει πολύ μεγαλύτερη ευθύνη συμμετοχής και συνεισφοράς στο παγκόσμιο πολιτιστικό γίγνεσθαι από οποιαδήποτε άλλη χώρα ή παράγοντα παραγωγής πολιτικής.

Παρά ταύτα, η σύγχρονη Ελλάδα δεν δείχνει να ανταποκρίνεται στις επιταγές του ιστορικού της παρελθόντος. Όλα δείχνουν πως η ευρύτερη κρατικο-πολιτική της υποβάθμιση στο διεθνές πεδίο είναι προϊόν πολιτιστικής παρακμής. Για αυτό και η προσδοκώμενη ανάκαμψη του ελληνισμού, προϋποθέτει την πολιτιστική του εξύψωση.

Η σημερινή παγκοσμιοποίηση και οι διεθνείς συνθήκες κατίσχυσης της αγοράς, δηλαδή της οικονομίας επί της πολιτικής, κατ’ επέκταση δε και επί του πολιτισμού, επιβάλλουν ριζικές αλλαγές πολιτικών, προκειμένου να μετατραπεί σε ανθρωποκεντρικό το διεθνές σύστημα και να αναδειχθεί ο πολιτισμός ως η κυρίαρχη δομή του. Η πρόταξη του πολιτισμού στο διεθνές σύστημα πολιτικής, θα μπορούσε συνεργούντων και παγκόσμιων παραγόντων, αλλά και σχετικών συγκυριών, να φέρει την Ελλάδα στο προσκήνιο της διεθνούς πολιτικής ως χώρας που κατ’ εξοχήν αποτυπώνει τον δυτικό και εν προκειμένω τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Αυτό βέβαια για να συμβεί θα έπρεπε να είχαν προηγηθεί κινήσεις ανατροπής δομών της σύγχρονης πολιτικής, που θα μετέβαλλαν τους συσχετισμούς δυνάμεων από οικονομοκεντρικούς σε πολιτικούς και πολιτιστικούς και θα ανεδείκνυαν σε κυρίαρχες δομές ενός νέου διεθνούς συστήματος, ιστορικούς φορείς του πολιτισμού, όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Αίγυπτος και η Περσία. Σε αυτή την περίπτωση θα αναφερόμασταν σε μια μεγάλη ανατροπή των παγκόσμιων ισορροπιών, όπου το κέντρο βάρους θα μεταφερόταν από την οικονομία στον πολιτισμό, πράγμα που η δομή και συμπεριφορά των κρατών σε αυτή την φάση της διεθνούς πολιτικής ουδόλως ευνοεί.

Τα κράτη κινούνται οικονομοκεντρικά. Ο πολιτισμός λειτουργεί επικουρικά και ως ενισχυτική συνιστώσα της διεθνούς εικόνας του κράτους, εκεί όπου χρειάζεται και είναι δυνατή η ενεργός παρέμβασή του. Η παγκοσμιοποίηση έχει αναδείξει ενιαία σχήματα και αντιλήψεις οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής εν πολλοίς συμπεριφοράς, αφού μέσα από την διεθνή επικοινωνία και την άμεση ή αυτοστιγμεί αναπαραγωγή εικόνων και παραστάσεων, προβάλλονται πρότυπα από τη μια χώρα στην άλλη, υιοθετούνται στάσεις και τρόποι ζωής, οι οποίοι καταγράφονται αρχικά, αποτυπώνονται στην συνέχεια και εκφράζονται εν τέλει από τα ίδια τα άτομα ως φορείς πολιτισμού.

Είχαμε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο την λεγόμενη αμερικανοποίηση της Ευρώπης σε θέματα οικονομίας, αλλά και ευρύτερων στάσεων κοινωνικών και οικονομικών, με αποτέλεσμα να κυριαρχείται η Γηραιά Ήπειρος για πολλά χρόνια από το λεγόμενο American way of life. Παράλληλα, καθιερώθηκε το δυτικό μοντέλο ζωής ως καθημερινότητα των ατόμων σε ολόκληρο το δυτικό σύστημα πολιτικής και οικονομικής οργάνωσης του τότε διπολικού κόσμου. Στον ανατολικό κόσμο η επιβολή ήταν βίαιη και αναγκαστική στο πλαίσιο του λεγόμενου υπαρκτού σοσιαλισμού. Μετά την πτώση της ΕΣΣΔ το 1991 έχουμε πλέον την ενοποίηση ενός παγκόσμιου οικονομικού και πολιτικού συστήματος, όπου σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό υπαγορεύονται οι κανόνες της οικονομίας της αγοράς και της δημοκρατίας σε ολόκληρο τον λεγόμενο προηγμένο κόσμο έναντι του Τρίτου Κόσμου της Αφρικής και της Ασίας, ο οποίος μαστίζεται από την υπανάπτυξη της οικονομίας και τις αυταρχικές δομές εξουσίας.

Το πλαίσιο αυτό σχηματοποιείται και στην γνωστή προσέγγιση του Johan Galtung, όπου η οικονομική εξαθλίωση και η πολιτική αυταρχική διακυβέρνηση προσδιορίζονται ως δομική βία. Η πολιτική πολιτισμού δεν αποτυπώνεται μόνο μέσα από τις καθιερωμένες μορφές πολιτικής έκφρασης, όπως οι εκλογικές διαδικασίες, οι πολιτικές συμπεριφορές κομμάτων ή οι κυβερνητικές ενέργειες πολιτισμού, αλλά μεταφέρεται ως ήπια ισχύς, για να θυμηθούμε και την οπτική του Joseph Nye, μέσω θελκτικών προτύπων.

Συμπερασματικά, σε αντίθεση με την πολιτική στην κλασσική της διάσταση που εκφράζεται ως ισχύς και συμφέροντα, ο πολιτισμός λειτουργεί διεισδυτικά και μακροπολιτικά, εγγράφοντας τα μηνύματά του και τις αδιόρατες συνυποδηλώσεις του στο υποσυνείδητο και την μνήμη των ατόμων, μελών του συλλογικού υποκειμένου, ευρισκόμενος πάντοτε σε ετοιμότητα εκδήλωσης μιας θετικής στάσης, απότοκου της πρόσληψης θελκτικού προτύπου

Print Friendly, PDF & Email