*του φιλολόγου και υπεύθυνου Ανθρώπινου δυναμικού του ΕΙΠΔ του παραρτήματος Πάτρας, Δημητρίου Κομποχόλη

Ο εκσκαφέας του παρόντος δε δύναται να εξορύξει τους καταχωνιασμένους θησαυρούς.
Η νοσηρή νοοτροπία της απραγίας έχει αναστείλει κάθε ουσιαστική πρωτοβουλία. Οι άσκοποι
διαπληκτισμοί, μόνο όταν βρίσκονται σε κίνδυνο τα ιδιοτελή συμφέροντα, αποτέλεσαν τα
ύψιστα ιδανικά, ύψωσαν φράγματα σε οποιαδήποτε υγιή πρωτοβουλία και ταύτισαν την
αδράνεια με αξία ζωή. Η φωνή του εθνικού μας ποιητή, Διονυσίου Σολωμού διατρανώνει ότι το «εθνικό είναι ό,τι είναι αληθές». Πόσο επίκαιρη φαντάζει αυτή η φράση για την εποχή μας, αν και διατυπώθηκε σχεδόν δύο εκατονταετίες πριν. Η φλόγα για το δίκαιο αίτημα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 και η δημιουργία του νεοσύστατου ελληνικού κράτους στη συνέχεια, μας υπενθυμίζει το χρέος μας να υπηρετούμε και να υπερασπιζόμαστε ως πολίτες το αληθές. Ακολούθησε ο Κωστής Παλαμάς και η γενιά του 1880, η οποία επέφερε στα Γράμματα έναν εκσυγχρονισμό και τον απόηχο μιας γενικότερης μεταστροφής της κοινωνίας και της πολιτικής ζωής. Ανέκαθεν, η υψηλή λογοτεχνική παραγωγή, αφουγκραζόταν τις μεταβολές και τις ανάγκες της κοινωνίας, η οποία πάντα προσαρμοζόταν σε αυτές ή και πολλές φορές ωθούσε σε κοινωνικοπολιτικές μεταβολές, με γνώμονα το αληθές. Ο Κωστής Παλαμάς, αγνός οραματιστής κι ένθερμος υποστηρικτής των υψηλών διανοημάτων, καθυποτάσσεται στην έννοια της πατρίδας κι επιθυμεί να συνθέσει έργα εθνικοκεντρικά, με όλο το επιβλητικό ύφος που αρμόζει σε τέτοιου είδους εγχειρήματα.

Ο Κωνσταντίνος Καβάφης, βαθύς γνώστης της Ιστορίας, την μετέτρεψε σε Ποίηση.
Προσέγγισε με το πέπλο του Ποιητή τη σκέψη και τη γλώσσα του υπερήφανου αρχαιοελληνικού πολιτισμού. Στράφηκε περισσότερο στην ελληνιστική εποχή, μια εποχή παρακμής για τον ελληνισμό, χρησιμοποιώντας το υλικό της ιστορίας αλληγορικά. Προσπάθησε να προσεγγίσει με τα ποιήματά του στοχαστικά και κριτικά την ιστορική τύχη του ελληνισμού. Κατάφερε να περιγράψει εις βάθος τα προβλήματα της εποχής του, στρεφόμενος πάντα στην κοινωνική, πολιτική και ηθική τους διάσταση. Σημείο σταθμός της αδιάκοπης λογοτεχνικής παραγωγής του 20 ου αιώνα και της γενιάς του 1930 είναι και ο Γεώργιος Σεφέρης, ο οποίος τιμήθηκε με Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας. Στον λόγο του μετά την αναγόρευσή του ως νομπελίστα Λογοτεχνίας το 1963 θα πει συγκινημένος: «Αλήθεια, η Σουηδική Ακαδημία έκρινε πως η προσπάθειά μου σε μια γλώσσα περιλάλητη επί αιώνες, αλλά στην παρούσα μορφή της περιορισμένη, άξιζε αυτή την υψηλή διάκριση». Υπερασπίστηκε μέσα από την ποίησή του την ελληνικότητα και την παράδοση.
Επιτέλεσε κι αυτός το χρέος του ως διανοητής και ποιητής, υπηρετώντας και τιμώντας την
ελληνικότητα στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής πραγματικότητας.

Ο Οδυσσέας Ελύτης, υμνητής της ελληνικότητας και υπερασπιστής των ιδεωδών της
ανθρωπότητας τόσο με τη ζωή του, όσο και με το συγγραφικό του έργο, αγωνίστηκε ενάντια στη βαρβαρότητα και στο άδικο για να «νικήσει» στο τέλος η ελληνική ψυχή. Το έπος του Σαράντα, αναμφισβήτητα τον ταρακούνησε συθέμελα. Αυτό αποτέλεσε τη γενεσιουργό δύναμη της συγγραφής ενός από τα πιο θαυμαστά του έργα, το «ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ», για το οποίο απέσπασε το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1979. Για τον ποιητή, ο εχθρός ήταν η τυραννία, ο μεγάλος δυνάστης του. Αναφέρει ο Ελύτης: «Δεν έπαιζε ρόλο αν οι εχθροί ήταν διαφορετικοί. Ο εχθρός ήταν η τυραννία, ήτανε η μορφή του Άδικου, που την είχαμε υποστεί κάτω από διαφορετικές μορφές επί αιώνες και είχε γίνει μοίρα μας. Αυτή η εξέγερση εναντίον της μοίρας, χωρίς υπολογισμό μες στα όλα, αυτή η όμορφη αφροσύνη ήταν που ανέβαζε το γεγονός σε μία άλλη σφαίρα ποιητική». Κάπως έτσι, φτάσαμε στη συγγραφή της εξαιρετικής αυτής ποιητικής σύνθεσης. Το άδικο, λοιπόν, σύμφωνα με τις μεγάλες μορφές της λογοτεχνίας, είναι το ιστορικά ανακριβές, είναι αυτό που επιθυμεί την παύση της αυθόρμητης ψυχής. Φαίνεται ότι η πλειονότητα των Ελλήνων ποιητών, μπορεί να ακολούθησε διαφορετικούς δρόμους, αλλά είχε ως κοινό καταφύγιο κι ορμητήριο την ελληνικότητα και την ιστορική αλήθεια. Το αληθές είναι το εθνικό κι η πολιτιστική κληρονομιά, όπως και η εθνική συνείδηση θα είναι αυτές που θα συσπειρώνουν τον απανταχού Ελληνισμό. Το χρέος μας προς την ιστορία είναι το αληθές και αυτό δεν διαπραγματεύεται! Αυτό το χρέος έρχεται να υπηρετήσει το Ελληνικό Ινστιτούτο Πολιτιστικής Διπλωματίας με πολλές δράσεις που θα ακολουθήσουν σχετικές με θέματα πολιτισμικής και πολιτιστικής παρακαταθήκης.

Σκεπτόμενος ότι η Πάτρα έχει τη τύχη να επαίρεται ότι αποτελεί τη γενέτειρα του Κωστή
Παλαμά, εισηγούμαι, ενώπιον όλων των εκλεκτών προσκεκλημένων τη διοργάνωση Συνεδρίου παγκόσμιας ακτινοβολίας, με κέντρο την εμβληματική μορφή του Κωστή Παλαμά, το οποίο γιατί όχι, να καταστεί θεσμός και σε συμβολικό έστω επίπεδο, όπως ο Παλαμάς αποτέλεσε στην εποχή του τον πνευματικό νεφεληγερέτη για την πνευματική ανάταση της Ελλάδας, έτσι και η Πάτρα να αποτελέσει την πνευματική μητρομάνα, η οποία θα δώσει το στίγμα της «Αναγέννησης» σε όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό και θα πείσει τους νέους επιστήμονες, ότι αξίζει να προσπαθήσουν για αυτό το όραμα, μένοντας στον τόπο τους, χωρίς να μεταναστεύουν για να βρουν τη τύχη τους.

Σημειωτέον, η Πάτρα διαθέτει εξαίρετους λογοτέχνες, συγγραφείς, καθηγητές,
ακαδημαϊκούς, οι οποίο θα μπορούσαν να συνεπικουρήσουν διαμέσου της οργάνωσης
εκδηλώσεων από το ΕΙΠΔ Πάτρας συγκριτικής προσέγγισης των λογοτεχνικών δημιουργιών
τους, με έργα Ευρωπαίων λογοτεχνών και στόχο να γνωστοποιηθεί η λογοτεχνική τοπική
παραγωγή σε ξένους κύκλους και να υπάρξει μία ουσιαστική λογοτεχνική αλληλεπίδραση κι
ανταλλαγή ιδεών. Προς τούτο θα μπορούσε να υπάρξει η δυνατότητα συνεργασίας και με τα υπόλοιπα παραρτήματα του ΕΙΠΔ της Ελλάδας και Εξωτερικού, προβάλλοντας και αυτά
αξιόλογους τοπικούς τους συγγραφείς και λογοτέχνες. Η δυναμική της λογοτεχνίας, αυτής της ήρεμης δύναμης, μπορεί να αποδειχτεί ως ο καταλύτης μεγάλων πολιτισμικών και πολιτιστικών συμπτύξεων, ισχυροποιώντας τη θέση της Ελλάδας στο Ευρωπαϊκό και Παγκόσμιο γίγνεσθαι.

Print Friendly, PDF & Email